Otwarta Polska

Jeśli widzę dalej, to tylko dlatego, że stoję na ramionach olbrzymów.

Isaac Newton, list do Robert Hooke’a z 5 lutego 1676

Cywilizacja zaczyna się, gdy człowiek w dążeniu do swoich celów może wykorzystać więcej wiedzy, niż sam zdobył i gdy przekracza granice swojej ignorancji, korzystając z wiedzy, której sam nie posiada.

F. A. Hayek, Konstytucja wolności

 

Udostępnienie pewnej treści, idei czy projektu nieograniczonej liczbie osób, pozwolenie na wprowadzanie przez nich modyfikacji, poprawek i zmian, oznacza otwarcie tej treści na nieprzewidywalny potencjał umysłów innych ludzi. Gwarantuje to z jednej strony kontrolę nad ewentualnymi błędami, z drugiej – ciągłą innowacyjność, czyli dwa podstawowe warunki dynamicznego rozwoju każdego przedsięwzięcia.

Tak od wieków rozwijała się nauka – zasoby sprawdzonej wiedzy, które były na bieżąco uaktualniane, weryfikowane i pogłębiane. Tak zaczęło rozwijać się od lat siedemdziesiątych wolne oprogramowanie, stając się żywym dowodem na to, że organiczna, swobodna współpraca wielu indywidualności może doprowadzić w krótkim czasie do spektakularnych efektów z korzyścią dla całej ludzkości.

Pomimo tych przekonujących przykładów, otwartość jest nadal wartością, której brakuje w zarządzaniu naszym państwem oraz w myśleniu o edukacji, innowacyjności czy o motywowaniu społecznej aktywności obywateli.

Przedstawiam tu podstawowe zasady otwartości, według których powinno rozwijać się nowoczesne i obywatelskie państwo, i które powinny, moim zdaniem, stać się podstawą do budowania złożonej, obustronnie korzystnej relacji między państwem a obywatelami.

Dzięki otwartym rozwiązaniom, które proponuję, obywatele będą mogli na równych prawach korzystać z danych i dóbr intelektualnych, które powstały z ich własnych pieniędzy, czyli były finansowane z budżetu państwa. Korzystać, czyli z ich pomocą: uczyć się, dokształcać, wspierać swoją przedsiębiorczość i działania społeczne. Poczujemy, że bycie obywatelem Polski to nie tylko obowiązek, ale też przywilej zapewniający wymierne korzyści dla naszego rozwoju społecznego, intelektualnego i ekonomicznego.

Dzięki wprowadzeniu otwartych rozwiązań, obywatele uzyskają także kontrolę nad jakością treści tworzonych przez instytucje państwowe i ich pracowników, a także kontrolę nad działaniami, decyzjami i przepływami finansowymi w swoim państwie. Taki stopień transparentności jest niezbędny do odbudowania w Polsce zaufania społecznego do instytucji publicznych i do władzy. Staniemy się, jako świadome i doinformowane społeczeństwo, najlepszym stróżem działań władzy i okiem patrzącym bacznie na ręce administracji.

 


 

Otwarty dostęp (Open Access)

Otwarty dostęp do danych i treści naukowych tworzonych przez publiczne instytucje i ośrodki naukowe. W praktyce oznacza to możliwość nieograniczonego korzystania z danych i treści naukowych udostępnionych obywatelom w formie elektronicznej, a pochodzących od państwowych wyższych uczelni, ośrodków badawczych i innych publicznych instytucji. Warunkiem jest tu zapewnienie nieodpłatnego i powszechnego dostępu do tych treści i danych w celu ich kopiowania, rozpowszechniania i przetwarzania przez obywateli (przy zachowaniu zasady uznania autorstwa).

 


 

Otwarte dane (Open Data)

Otwarty dostęp do danych generowanych przez instytucje publiczne, urzędy i administrację państwową, z wykluczeniem danych personalnych, czyli danych dotyczących konkretnych osób. Zasada otwartości danych polega na udostępnieniu obywatelom wszystkich informacji i treści o charakterze niepersonalnym, które wytwarzane są przez państwowe urzędy i instytucje publiczne, czyli na przykład: wszystkich danych statystycznych dotyczących naszego społeczeństwa, danych geologicznych, klimatycznych czy kartograficznych odnoszących się do naszego kraju oraz innych treści, które opracowują państwowe ośrodki statystyczne lub centralne ośrodki administracyjne. Dostęp do danych publicznych, podobnie jak w przypadku treści naukowych, powinien być nieodpłatny, powszechny i zapewniać możliwość swobodnego kopiowania, rozpowszechniania i przetwarzania ich przez obywateli.

 


 

Otwarte standardy (Open Standards)

Otwarte standardy, w których udostępniane są dane publiczne lub naukowe. Przy wprowadzaniu zasad otwartości trzeba pamiętać, że sam dostęp do danych to nie wszystko. Jeśli dane publiczne zostaną udostępnione obywatelom w formatach, które nie pozwalają na edycję, swobodne przetwarzanie czy importowanie danych do różnego rodzaju oprogramowania, czyli dane zapisane będą w tak zwanych zamkniętych standardach – obywatele nie będą mieli z nich żadnego pożytku, ponieważ praca z nimi będzie utrudniona lub wręcz niemożliwa.

Wolne oprogramowanie i oprogramowanie o otwartym źródle (Free and Open Source Software)

Prawdziwa otwartość musi uwzględniać także narzędzia, którymi się posługujemy, żeby ją wdrożyć. Konieczne jest korzystanie z otwartych i dostępnych dla wszystkich obywateli narzędzi pracy: z uznanych przez niezależne organizacje otwartych standardów oraz z otwartego oprogramowania niezależnego od komercyjnych firm, aby każdy mógł wykonać podobne operacje na udostępnionych danych i w równym stopniu mógł z nich korzystać, używając powszechnie dostępnego oprogramowania niezwiązanego z konkretnym dostawcą lub jednym producentem. W instytucjach publicznych i państwowej administracji nie możemy posługiwać się narzędziami zamkniętymi, jak na przykład formaty plików czy protokoły komunikacyjne współpracujące tylko z jednym, odpłatnym i komercyjnym rodzajem oprogramowania, ponieważ jest to zaprzeczeniem powszechnego i swobodnego dostępu dla wszystkich obywateli, a dodatkowo – jest zmuszaniem ich do nabywania konkretnych produktów. Instytucje publiczne powinny korzystać wyłącznie z wolnego oprogramowania i oprogramowania o otwartym kodzie źródłowym – są to narzędzia niezależne od komercyjnych podmiotów, mogą być wdrażane i obsługiwane przez różne jednostki.

 


 

Otwarte zasoby edukacyjne (Open Educational Resources)

„Uniwersalne zasoby edukacyjne dostępne dla całej ludzkości” (konferencja UNESCO, Paryż 2002). Otwarte zasoby edukacyjne to idea otwartości przeniesiona na grunt treści edukacyjnych, a polegająca na budowaniu ogólnodostępnych elektronicznych katalogów, bibliotek, baz i repozytoriów, w których umieszczane są materiały edukacyjne opublikowane na otwartych licencjach (np. na licencjach Creative Commons): podręczniki, testy, sylabusy, wykłady, grafiki, wizualizacje, filmy, animacje, a nawet programy i aplikacje, słowem – wszystko to, co współcześnie może przydać się zarówno uczniom, jak i nauczycielom do wzbogacania, urozmaicania i pogłębiania ich wiedzy na każdym etapie edukacji i w każdym obszarze procesu edukacyjnego. Publikowanie tych materiałów na wolnych licencjach lub w domenie publicznej umożliwia uniwersalny, powszechny swobodny dostęp do tych treści oraz ich szerokie wykorzystanie – rozpowszechnianie, modyfikowanie, powielanie w zależności od indywidualnych potrzeb użytkowników.

Bardzo dobrym przykładem otwartych zasobów edukacyjnych są kursy i sylabusy uniwersyteckie tworzone w ramach projektu MIT OpenCourseWare. To materiały edukacyjne dla studentów i nauczycieli akademickich na całym świecie, rozbudowywane od 2002 roku przez kadrę i współpracowników Massachusetts Institute of Technology i udostępniane przez nich w domenie publicznej lub na wolnych licencjach.

 


 

Otwarte rządy (Open Government)

Zasada otwartych rządów oznacza wprowadzenie pełnej jawności i przejrzystości w działaniach rządu i administracji państwowej poprzez zapewnienie obywatelom powszechnego, swobodnego i nieograniczonego dostępu do dokumentów, decyzji, procedur i działań instytucji rządowych. Rozwój technologii informatycznych i cyfrowych narzędzi dają dzisiaj możliwość ustanowienia nowego rodzaju współpracy między obywatelami a instytucjami państwowymi. Współpracy opierającej się na społecznym zaufaniu, obustronnej komunikacji, obywatelskiej kontroli władzy oraz zaangażowaniu obywateli w procesy decyzyjne władzy oraz ich bezpośredni, aktywny udział w projektowaniu i wprowadzaniu nowych rozwiązań zarówno na poziomie społeczności lokalnej, jak i całego kraju.


 

www.r-ewolucja.pl

copyleft by: Malgorzata Burnecka, 2018 :: Powered by: Inverto & WordPress