Zakres merytoryczny

Punktem wyjścia jest zakwestionowanie przekonania, że technologia rozwija się niezależnie od społeczeństwa i pozostaje neutralnym narzędziem. Uczestnicy analizują dwustronną relację między zmianą technologiczną a wartościami, instytucjami, interesami ekonomicznymi i praktykami społecznymi. Poznają wybrane klasyczne i współczesne koncepcje socjologiczne, w tym perspektywy Manuela Castellsa i Brunona Latoura.

Omawiany jest wpływ technologii na komunikację, relacje międzyludzkie i kształtowanie tożsamości w społeczeństwie sieciowym. Analizie podlegają również przemiany pracy, modeli gospodarczych, edukacji oraz dostępu do informacji. Kto projektuje rozwiązania technologiczne, czyje potrzeby są w nich uwzględniane i jakie grupy mogą być wykluczane z ich wykorzystania?

Osobny obszar stanowią polityczne konsekwencje rozwoju technologii: nowe formy uczestnictwa obywatelskiego, możliwość poszerzania dostępu do debaty publicznej, ale także nadzór, koncentracja kontroli i nierówny dostęp do infrastruktury. Technologie oceniane są z uwzględnieniem ich kontekstu oraz zamierzonych i niezamierzonych skutków.

Sposób prowadzenia zajęć opiera się na łączeniu teorii z uważną analizą codziennych praktyk. Ważne jest nie tylko pytanie o to, co technologia umożliwia, lecz także jakie relacje i wartości utrwala. Otwartość oznacza gotowość do rozważania różnych perspektyw, natomiast odpowiedzialność — świadome ocenianie konsekwencji projektowanych i wdrażanych rozwiązań.

Zajęcia wprowadzają również elementy projektowania społecznego. Uczestnicy rozważają, w jaki sposób technologie mogą odpowiadać na rzeczywiste potrzeby ludzi i wspólnot, nie sprowadzając innowacji wyłącznie do technicznej sprawności lub ekonomicznej opłacalności.

Efekty uczenia się

Po ukończeniu zajęć uczestnicy potrafią:

wyjaśniać wzajemne zależności między rozwojem technologii a przemianami społecznymi;
stosować wybrane koncepcje socjologiczne do analizy technologii i społeczeństwa sieciowego;
analizować wpływ technologii na tożsamość, komunikację, pracę, politykę i edukację;
rozpoznawać interesy, wartości i relacje władzy wpisane w projektowanie oraz wykorzystywanie technologii;
oceniać społeczne korzyści, ograniczenia i niezamierzone konsekwencje zmian technologicznych;
formułować odpowiedzialne założenia rozwiązań technologicznych uwzględniających potrzeby różnych grup.

Metody dydaktyczne

Podczas zajęć wykorzystywane są między innymi:

krytyczna analiza wybranych tekstów i koncepcji socjologicznych;
studia przypadków dotyczące społecznych skutków wdrażania technologii;
mapowanie aktorów, interesów i relacji związanych z wybranym rozwiązaniem;
porównawcza analiza przemian technologicznych w pracy, polityce i edukacji;
moderowane dyskusje nad etyką, odpowiedzialnością i społecznymi kierunkami innowacji.

Metody te pozwalają przechodzić od ogólnych teorii do analizy konkretnych decyzji technologicznych i ich znaczenia dla różnych grup społecznych.

Odbiorcy

Zajęcia są przeznaczone przede wszystkim dla studentów socjologii, komunikacji, mediów, nauk politycznych, ekonomii oraz kierunków technicznych. Są przydatne dla osób zainteresowanych społecznymi konsekwencjami innowacji, transformacją cyfrową i odpowiedzialnym projektowaniem technologii.

Znaczenie akademickie i zawodowe

Kurs rozwija krytyczne rozumienie technologii jako zjawiska społecznego, kulturowego, politycznego i ekonomicznego. Stanowi podstawę do dalszych analiz społeczeństwa sieciowego, komunikacji cyfrowej, studiów nad nauką i technologią oraz społecznych aspektów innowacji.

Rozwijane kompetencje wspierają pracę związaną z projektowaniem usług, komunikacją, analizą społeczną, politykami publicznymi i wdrażaniem technologii. Pomagają oceniać rozwiązania nie tylko pod względem funkcjonalności, lecz także dostępności, odpowiedzialności i wpływu na relacje społeczne.